Ansali.be

Sunday, September 13, 2009

Kwisvraag Miss Market

In het artikel van Miss Market Timing, liet Miss Market een kwisvraag achter: In drie omstandigheden bezit ik call noch put. Welke? >> Kwisvraag Miss Market Timing

Het probleem dat ik heb aan het geven van een reaktie op de daarvoor bestemde blog van 'De Tijd', is dat je er geen grafieken kunt plaatsen en het antwoord die ik wil geven op die kwisvraag daardoor zo goed als onleesbaar, moeilijk te volgen is. Zodus besloot ik mijn geïllustreerde antwoord/reactie op mijn blog te plaatsen/herhalen.

Ik volg de beurzen reeds als tiener, via de beleggingsbladen van mijn vader. In die meer dan 35 jaren dat ik de beurzen volg, uit interesse, als een soort hoby, heb ik maximum 5 jaren belegd in aandelen. Mijn eerste instapavontuur was in 1986 en mijn 2-de in 2007. Van alle mogelijke analisten ben ik wellicht de laatste die reden kan aanhalen, te weten wanneer je in aandelen moet in- of uitstappen. Echter de reden van mijn instappen hadden niets te maken of dit een goed moment was of niet, maar omdat ik vond op die momenten de middelen te hebben om die risico's te nemen. Mijn eerste regel is slechts dan in aandelen te stappen als je geen toekomstig inkomen riskeert, wat betekent, als je voldoende cash bezit, die je kunt verliezen zonder al te erg. Het verband tussen 1986 en 2007 is misschien de hoogconjunctuur en dat ik daardoor meer geld opzij kon leggen.

Het was niet de val van de aandelenkoersen waardoor ik mijn geld verloor in de late jaren 80, maar een oplichtingszaak Chelsea genaamd. Ik had het ongeluk tijdens een proefperiode door enkele mensen uitgevoerd, zoals ik dit achteraf zou vermoeden, uitzonderlijke tips te hebben aangebracht, die op geen tijd meerdere malen in waarde stegen. Zo had ik bijvoorbeeld het verzekeringsbedrijf Rayal Belge aangeraden juist voordat het werd overgenomen en het, als ik het me nog goed herinner, 4 keer in waarde steeg. Er werd me gevraagd een beleggingsclub voor te zitten, wat ik ook deed. Men droomde openlijk van winsten van 1000% per jaar. Toen had ik moeten beseffen dat het fout zou lopen. Er is namelijk een groot verschil met een tip aan te brengen als je die tegenkomt en een bepaald bedrag in aandelen te investeren op een vast tijdstip. Wat dit betreft vind ik moet je zeker het artikel lezen van Mister Market >> Ode aan de luiheid Het moeten handelen alsof je monsterwinsten misloopt is het eerste om te vermijden vind ik. Naar mijn mening is geduld de grootste gemiste tip en het geloof in je eigen ontdekking, waar niemand anders het over heeft, -en best moeilijk is,- de 2-de meest gemiste kans in het beleggen in aandelen. Maar er is nog een verschil met een aangebrachte tip en het effectief aankopen van aandelen. Een tip volg je tot het de hoogste koers heeft bereikt, denkende had ik die maar gekocht. Om op het voorbeeld van mijn tip 'Royal Belge' terug te komen. Ik had echt geen idee dat het zo zou aflopen maar het is wel wat men meent te zullen gedaan hebben: op de hoogste koers verkopen. De monsterwinsten bleven uit, als ik het me nog juist herinner leed de protefeuille van de club een verlies als een lid een beleggingsblaadje van zijn baas mee had gebracht op een vergadering. Een blaadje van Chelsea. De verwijzing dat de baas er mooie winsten mee maakte deed ons geloven een bonanza gevonden te hebben. Het werd een kater in een zak.

Moge het een les zijn voor analisten/beheerders, om zich door klanten niet te laten uitdagen met andere analisten. Ik vermoed analogiën tussen het bovenstaande en hoe beleggingsfondsen bij Madoff aanklopten.

In die tijd werkte ik als kantoorhouder van een bank en werkte als programmeur mee aan het ontwikkelen/schrijven van beurs- en financiële programma's.

Volgens mij bestaat zoiets niet als het missen van de trein. Neem de volgende. Meestal ontbreekt het geloof dat die er komen, en wanneer er een stilstaat om in te stappen, het geloof dat het de goede trein is. Na 1987 was ik ervan overtuigd dat de crash niet het einde was van de beursneergang en alzo verkondigde ik het aan wie het me vroeg. Ik verloor snel het krediet die ik voordien bezat van kenner. In 1992 vond ik nauwelijks iemand die mijn waarschuwing wilde volgen voor een beurshausse. Toch wel! Een waarschuwing; want de mensen tot wie ik me richtte speculeerden dat de beurzen zich zijwaarts zouden bewegen of zelf zouden dalen en schreven daarop calls. In geen tijd had ik al mijn krediet terug. Het kan verkeren. Zelf was ik niet ingestapt in aandelen. Dat hield ik nooit verborgen, al had ik de indruk dat men me niet geloofde. Ik had een lening aangenomen voor de aankoop van een woning, en met 4 kinderen was het niet zo vanzelfsprekend om voldoende opzij te houden voor beleggingen in aandelen. De herinneringen aan 1987 tot 1992 wegen op dit moment zwaar door, net als toen geloof ik dat de crash van 2008 niet het einde is van de neergang van de beurzen. Ik deel hiermee de mening van Mister Market in zijn laatste artikel. >>.....Net als toen herstellen de beurzen zich alsof ik de trein hebt gemist. De stijging is zo opmerkelijk, zo averechts op wat ik me ooit had kunnen voorstellen als verloop na de crash, dat het lijkt dat ieder goede belegger is ingestapt buiten ik, de bangerik. Het is verkeerd vind ik dit zo aan te nemen. Integendeel het is best OK na deze stijging van 50% langs de zoom te hebben gestaan en het is best OK langs de zijkant te blijven tot je alle elementen hebt verzameld die je tot instappen overtuigen. Er zijn treinen die irrationeel lang wachten. Ze geven fundamenteel en technisch zeer zuivere signalen. Het zijn mijn voorkeurstreinen, hoe beloftevol banken nu lijken te zijn, en hun waarderingen laag lijken te noteren. "Moet je nu nog instappen?" Vroeg gisteren me iemand. Ik antwoordde hem dat ik in maart niet was ingestapt, en het leek me dat zijn gemoed daarop beterde.

Momenteel werk ik als koerier voor het Gentse bedrijf Rush, te Merelbeke om precies te zijn. Ik vervoer collies van het ene bedrijf naar het andere. Wat bedrijvigheid betreft, valt op te merken vind ik, dat het de bedrijven beter gaat, stukken drukker, dan een paar maanden terug. Maar de bedrijven werken nog niet met hetzelfde aantal personeel als vroeger meen ik op te merken. Hetgeen overeenkomt, met de berichten van een verbeterde economie, en dat bedrijven eerder besparen dan opnieuw investeren. De verwachting dat de crisis ten einde loopt is erg redelijk. Voor mij evenwel niet voldoende om te vinden dat ik deze trein niet mag missen.

Dit ter inleiding iets over mezelf. Wie ondertussen het artikel van Mis Market nog niet gelezen heeft kan dat doen door de volgend link aan te klikken:>> Kwisvraag Miss Market Timing.

Ik vermoed dat het antwoord dat ze verwacht is:

  1. Wanneer de beurzen constant blijven voort stijgen
  2. Wanneer de beurzen constant blijven voort dalen
  3. Wanneer de beurzen zich constant zijdelings blijven voortbewegen.
Het probleem waarmee ik geconfronteerd ben is dat naar mijn mening er veel meer mogelijkheden zijn dan de 3 gevraagde, waarbij Miss Market noch calls noch puts zal bezitten en dit wil ik uitleggen aan de hand van de volgende illustraties. Ik zoek dus een oplossing door al die mogelijkheden samen te vatten in 3 omstandigheden. Maar de enige juiste reaktie zou moeten zijn: "Fout! Jou, Miss Market, bewering is fout". Daarover later meer.

Er wordt verondersteld dat de lezer een goed begrip bezit van de betekenissen 'call' en 'put' als beleggingsinstrumenten. In het kort. Een call kopen betekent een speculeren op een hausse, een forse stijging van een index/aandeel. Een put kopen is een speculeren op een baisse, een forse daling.

Fig 1

koerverloop fig 1

Fig 1. toont een grafiek zoals we ze allen kennen met de 4 koerstrends, waarop Miss Market met haar model wil meesurfen.

Punt 2 stelt de aankoop van een call voor, op het moment dat de index 30 procent boven zijn bodem uitstijgt. Volgens Miss Market's model het begin van trend 2, een stijgende trend.

Punt 3 stelt de verkoop voor van de call, indien de index meer dan 15 procent onder zijn top zakt. In dit geval het einde van trend 2, einde van een stijgende trend.

punt 4 stelt de aankoop van een put voor, als de index meer dan 20 procent onder zijn top zakt. (Een verschil van 5% met punt 3). Volgens haar model start dan trend 4, het begin van een dalende trend.

punt 1 stelt de verkoop van de put voor als de index ten opzichte van haar bodem 20% hoger noteert. (Een verschil van 10% met punt 1). Hiermee eindigt trend 4 de dalende trend.

De grafiek toont dat tussen 1 en 2, en tussen de ogenblikken 2 en 3 er een periode is dat Miss Market noch call noch put zal bezitten.

Aangezien 3 hoger ligt dan 2, zal de transactie van haar call normaliter een succes zijn. Dit is het geval als trend 3, een zijdelingse trend, zeer kort of zelf afwezig zal zijn. Hetzelfde geld voor de transactie van haar put. Bij scherpe op en neerwaartse bewegingen van de beurs zal haar model succesvol zijn. Hoe scherper en hoe groter die bewegingen hoe groter de winsten.

Fig 2.

koerverloop fig 2

Het lijkt alsof ze met haar model wil voorkomen in een hausse voortijdig te verkopen, zoals in Fig 2 de onderste grafiek toont. Volgens haar model eindigt de hausse als de grafiek daadwerkelijk met meer dan 15% zakt of wanneer trend 3, langer dan 6 maanden duurt.

De bovenste grafiek toont de verkoop van haar call, nadat de index zich langer dan 6 maanden beweegt tussen de hoogste koers met een koers die 15% lager ligt. Analoog voor een range op een bodem. Daarna bezit ze eveneens noch een call noch een put, vermits ze zal wachten tot de koers 20% onder haar top zal staan, of 30% boven haar bodem.

Dit geeft een totaal van 4 mogelijkheden waar Miss Market noch een call noch een put bezit.

Fig 3

koerverloop fig 3

Fig 3. toont de verkoop van een call tijdens, als ik Miss Market goed kan volgen, een irrationele hausse, waarbij de Shiller Index boven 20 punten uitstijgt in Punt 1. Op punt 2 wordt dan een put gekocht. Volgens haar model begint een dalende trend als de index 20% lager noteert dan de hoogste koers. De grafiek laat duidelijk zien dat tussen punt 1 en punt 2 een hele tijd is verlopen. Hetzelfde kan geschreven worden over punten 3 en 4, waar respectievelijk de put wordt verkocht bij het doorbreken van de Shiller Index bij 10 punten en de aankoop van een call wanneer de index 30% boven zijn bodem noteert.

Dit brengt een totaal van 6 mogelijkheden. Met wat creativiteit ben ik erin geslaagd ze te herleiden tot 3, een antwoord dus op haar vraag.

Maar er zijn nog meer mogelijkheden. Al bij het lezen van haar collumn maakte ik me de bedenking: het zo een typisch model uitgedacht na een zware correctie waar iedereen de bodem van maart zich zo voor de geest kan halen. Ik vond dat in haar model de definitie van wat een hoogtepunt is en hoe herken je een dieptepunt ontbreekt om werkbaar te zijn.

Fig. 4

koerverloop fig 4

Figuur 4 beelt een voorbeeld uit hoe bij een schijntop de call zal worden verkocht en bij een heropleving de stijgende trend zal gemist worden, als de schijntop niet als een bodem wordt gedefinieerd.

"Zoals een leeuw niet schrikt van geluiden, de wind niet gevangen wordt in een net, een lotusbloem niet bezoedeld wordt door water, zo gaat de wijze door het leven."
"Vrijheid is niet doen waarvan je houdt, maar houden van wat je doet."
2 Zen wijsheden.

Zonder het artikel van Professor De Grauwe in DM: "Waarom onze economen de crisis niet zagen aankomen." zou ik de 2 laatste mogelijkheden buiten beschouwen gelaten hebben, alsof het eigenlijk niets terzake doet, en zou ik de met wat creativiteit uitgedachtte 3 omstandigheden op de blog van "De Tijd" gepost hebben.

5+3=7 nu ziet iedereen dat die bewering vals is. Wellicht iedereen zal erbij nadenken dat het 8 moet zijn. 8 is het enige correct antwoord voor 5+3. Maar stel dat je werd aangemaand dat 7 correct is en daar niet aan getornd mag worden. Dan zijn de mogelijkheden oneindig. men zou kunnen beweren dat 5+3-1= 7, of 5+2= 7, of al wat intellectueler de vierkantswortel van 49 = 7. Dat is wat ik me voorstel bij het artikel van Professor De Grauwe. Hoe ingewikkelder. De economen waren van een antwoord uitgegaan om een model op te stellen. Er zijn dus oneindig veel antwoorden mogelijk, waarbij iedereen de ontbrekende elementen tot het inwoord invulde met haar eigen filosofie.

Omdat Zanna, zo heet Miss Market, specifiek naar 3 omstandigheden vraagt. Omdat meer en meer economen de bestaande modellen verwerpen. Omdat verwezen wordt naar de gezaghebbende economen die aan de macht tronen en dus via hun modellen hun filosofie opdringen. (Hetgeen vind ik, zowel voor het kapitalisme als voor het communisme en alle tussenschakels geld.) Omdat het menselijk gedrag, als het zwakke element wordt aangegeven voor de betrouwbaarheid van de modellen. Omdat zo gering werd gereageerd op de zogenaamde goeroe's en hun modellen; krietieken vonden geen gehoor. Omdat daarover theorieën bestaan via de wetenschap over gedragspsychologie. Omdat Zanna van opleiding pshologe is en omdat ik het als onredelijk vind te geloven dat ze niet zou weten dat er meer dan 3 mogelijkheden zijn op haar kwisvraag. Om al die redenen en meer, ben ik gaan vermoeden dat Zanna een test uitdacht en uitprobeerde via haar collumn. De test zou moeten aantonen dat we iemand met gezag niet snel zullen tegengespreken als hij een bewering uit, zoals de machthebbende economen, zelf al weten we feitelijk beter, zoals in het sprookje van de naakte koning.

Mocht dit allemaal waar zijn, dan is ze er zeker in geslaagd, wat mij betreft. Zonder het artikel van Professor De Grauwe, was ik nu nog aan het zoeken naar de mysteriën van haar model. Mijn eerste reaktie op hun, Mister en Miss Market, blog is meer als vragen om uitleg dan een duidelijk verwerping van haar model, terwijl als ik eerlijk ben feitelijk weet dat het nergens op slaat en het feitelijk een model is die grote risico's inhoudt voor wie het wil toepassen.

Maar het geluk is met mij. Het feit dat Mister Market een inhaalbeurt had, heb ik nog een week de tijd om te reageren. Hoewel ik het anders nooit zou gewagen zal ik de boodschap achterlaten: "Fout, Zanna, Het model slaat nergens op en wie het toepast loopt grote risico's."

Labels: ,

Thursday, November 20, 2008

Wat aan de beurscrash in 2008 voorafging

Dit is het eerste van een reeks, waarin de gebeurtenissen die de beurscrash in 2008 vooraf zijn gegaan worden samengevat. Dit artikel betreft de gebeurtenissen van de Amerikaanse beurzen in 2006 vanaf mei. Wat opvalt is dat er wel degelijk veel werd gesproken over de huizenmarkt. Sinds mei 2006 werd telkens uitgeweid over de huizenmarkt door het comité van het Amerikaanse stelsel van centrale banken (FOMC), die de belangrijkste basisrente van de VS vaststelt (Federal Funds-tarief).in hun toelichtingen over het rentebeleid.

Op 24 oktober 2005 werd Ben Bernanke door de Amerikaanse president George W. Bush genomineerd als toekomstig voorzitter (Chairman) van de Board of Governors of the Federal Reserve System.Op 31 januari 2006 volgde Ben Bernanke Greenspan op als voorzitter van de FED. Greenspan was een voorstander van de vrije markteconomie en onder zijn voorzitterschap verlaagde de FED na de aanslagen van 11 september 2001 het voornaamste rentetarief tot een laagterecord van 1%.

Een startdatum bepalen voor de aanleiding tot de beurscrash in 2008 is een dwaze onderneming. Ik laat mijn verhaal starten, -om ergens in de tijd aan te vangen-, op 10-05-2008. Op die datum heeft de FED het toonaangevende Federal Funds-tarief verhoogd met 25 basispunten (= +0,25%) voor de 16-de keer op rij, tot 5%. Deze verhoging lag in de lijn van de verwachtingen van economen. Zij stelden tevens een vertraging van de economie vast, waaronder de huizenmarkt. De consument, 80% verantwoordelijk gesteld voor de economische groei, begint het moeilijk te krijgen, zo werd geschreven, mede door de stijgende energieprijzen. Economisten voorspelden dat er een einde zal komen aan de onafgebroken keten van renteverhogingen.

Grafiek DJI 2006
Grafiek DJI 2006

In mei daalden tot half juni 2006, zowat alle grondstoffen en beursindexen fors. Er heerste inflatievrees samen met een vertraging van de economische groei, of de vrees voor een stagflatie. De vertraging in de huizenmarkt werd expliciet genoemd in de besprekingen over de toenmalige toestand en vooruitzichten van de economie.Crisis op de beurs grote beleggers wantrouwen elkaar en pijnigen zichzelf

Berichten over de huizenmarkt konden op een paar dagen tijd erg verschillen en leken gestuurd door het sentiment op de beurzen. Of is het net omgekeerd, en stuurtde berichtgeving over de huizenmarkt het sentiment van de beurzen?
Bijvoorbeeld op 2 dagen tijd deze sterk verschillende artikels:

29-06-2006: De belangrijkste rentevoet in de VS werd verhoogd en opnieuw met 25 basispunten. Door economen quasi unaniem verwacht, schreef De Tijd.
Er volgde een verwarrende periode van enerzijds inflatievrees, hetgeen een oververhitting van de economie impliceert en anderzijds de economische vertraging. In haar rapport had de FED er melding van gemaakt, over de mogelijke verkrapping te wijten aan de huizenmarkt en ten gevolge de groei-vertragende effecten door de stijging van rentetarieven en energieprijzen. De indexen zakten dieper weg. In mei was de DJI gezakt van 11500 naar 11000, in juni zakte ze verder naar 10700, om na een remonte naar11200 opnieuw te zakken naar 10700 in juli. Federal Reserve verhoogt rente tot 5,25 procent

Augustus 2006: Na 17 verhogingen op rij, liet de FED de basisrente ongewijzigd. De Amerikaanse beurzen reageerden aanvankelijk negatief, maar de Amerikaanse indexen hielden in de maand augustus goed stand. Een renteverlaging was goed nieuws voor de beurzen, maar minder goed voor de economie, omdat ze een verslechtering van haar situatie veronderstelde. De Fed had alvast de rente niet verlaagd en voegde eraan toe dat ze in de toekomst best opnieuw kon opgetrokken worden. Niettemin kwamen de periode na de beslissing van Fed meerdere negatieve besprekingen voor van analysten en economen. Een artikel in De Tijd titelde bijvoorbeeld: “De huizenmarkt? De ergste recessie die we ooit hebben gezien”

Begin september 2006 werden goede bedrijfcijfers bekendgemaakt in Amerika. Men stelde vast dat de bubbel van de huizenmarkt leegliep. Hetgeen 'een gezond gegeven' werd genoemd. Er werd druk gespeculeerd of de rente al dan niet verder zou stijgen, in augustus werd er 'een pauze ingelast' zoals de stop van de verhoging van de rente werd genoemd. "De alarmbel luiden is te vroeg" vond Jan Longeval, de directievoorzitter van Degroof Institutional Asset Management. Nu al de alarmbel luiden over de VS-economie is te vroeg

Anderen wezen erop dat eerder Europa dan Amerika een recessie te vrezen had. De Dow Jones naderde eind september 2009 haar 'all times high' van 11.722,98 punten, die gehaald werd op 14 januari 2000. De beurzen werden hoe langer hoe meer gesteund door goede macrocijfers, zoals de index voor het consumentenvertrouwen en beter dan verwachtte verkoopcijfers van nieuwe huizen. Op 20-09-2008 bleef de basisrente van VS voor de 2-de keer op rij ongewijzigd. Federal Reserve handhaaft rente op 5,25 procent

De reden was de huizenmarkt. Cijfers toonden aan dat in augustus 2008 de prijzen voor het eerst sinds 11 jaar gedaald zijn en dat de verkoop van huizen sterk was teruggelopen. Wellicht zal de huizenmarkt een harde landing maken, waardoor verdere renteverhogingen erg onwaarschijnlijk werden. Ondanks of misschien dank zij (lagere rente is goed voor aandelen). uitgekomen slechte cijfers over de huizenmarkt, bleven de beursindexen stijgen. In oktober werden de slechte cijfers over de huizenmarkt sterk gerelativeerd. Ben Bernankel sprak positief over de toekomstige economie in 2007. De huizenmarkt zou nu een zachte landing maken in plaats van een harde. Nog in oktober brak de DJI het record van 14 januari 2000. De stijging monde, in december 2006, uit in een ware eindejaarsrally. Op 16-12-2006 waren de aandelen 10 dagen op rij (de langste reeks sinds 9 jaar) gestegen.
Bron: De Financiële Economische Tijd.

Labels: , ,