Ansali.be

Sunday, September 13, 2009

Kwisvraag Miss Market

In het artikel van Miss Market Timing, liet Miss Market een kwisvraag achter: In drie omstandigheden bezit ik call noch put. Welke? >> Kwisvraag Miss Market Timing

Het probleem dat ik heb aan het geven van een reaktie op de daarvoor bestemde blog van 'De Tijd', is dat je er geen grafieken kunt plaatsen en het antwoord die ik wil geven op die kwisvraag daardoor zo goed als onleesbaar, moeilijk te volgen is. Zodus besloot ik mijn geïllustreerde antwoord/reactie op mijn blog te plaatsen/herhalen.

Ik volg de beurzen reeds als tiener, via de beleggingsbladen van mijn vader. In die meer dan 35 jaren dat ik de beurzen volg, uit interesse, als een soort hoby, heb ik maximum 5 jaren belegd in aandelen. Mijn eerste instapavontuur was in 1986 en mijn 2-de in 2007. Van alle mogelijke analisten ben ik wellicht de laatste die reden kan aanhalen, te weten wanneer je in aandelen moet in- of uitstappen. Echter de reden van mijn instappen hadden niets te maken of dit een goed moment was of niet, maar omdat ik vond op die momenten de middelen te hebben om die risico's te nemen. Mijn eerste regel is slechts dan in aandelen te stappen als je geen toekomstig inkomen riskeert, wat betekent, als je voldoende cash bezit, die je kunt verliezen zonder al te erg. Het verband tussen 1986 en 2007 is misschien de hoogconjunctuur en dat ik daardoor meer geld opzij kon leggen.

Het was niet de val van de aandelenkoersen waardoor ik mijn geld verloor in de late jaren 80, maar een oplichtingszaak Chelsea genaamd. Ik had het ongeluk tijdens een proefperiode door enkele mensen uitgevoerd, zoals ik dit achteraf zou vermoeden, uitzonderlijke tips te hebben aangebracht, die op geen tijd meerdere malen in waarde stegen. Zo had ik bijvoorbeeld het verzekeringsbedrijf Rayal Belge aangeraden juist voordat het werd overgenomen en het, als ik het me nog goed herinner, 4 keer in waarde steeg. Er werd me gevraagd een beleggingsclub voor te zitten, wat ik ook deed. Men droomde openlijk van winsten van 1000% per jaar. Toen had ik moeten beseffen dat het fout zou lopen. Er is namelijk een groot verschil met een tip aan te brengen als je die tegenkomt en een bepaald bedrag in aandelen te investeren op een vast tijdstip. Wat dit betreft vind ik moet je zeker het artikel lezen van Mister Market >> Ode aan de luiheid Het moeten handelen alsof je monsterwinsten misloopt is het eerste om te vermijden vind ik. Naar mijn mening is geduld de grootste gemiste tip en het geloof in je eigen ontdekking, waar niemand anders het over heeft, -en best moeilijk is,- de 2-de meest gemiste kans in het beleggen in aandelen. Maar er is nog een verschil met een aangebrachte tip en het effectief aankopen van aandelen. Een tip volg je tot het de hoogste koers heeft bereikt, denkende had ik die maar gekocht. Om op het voorbeeld van mijn tip 'Royal Belge' terug te komen. Ik had echt geen idee dat het zo zou aflopen maar het is wel wat men meent te zullen gedaan hebben: op de hoogste koers verkopen. De monsterwinsten bleven uit, als ik het me nog juist herinner leed de protefeuille van de club een verlies als een lid een beleggingsblaadje van zijn baas mee had gebracht op een vergadering. Een blaadje van Chelsea. De verwijzing dat de baas er mooie winsten mee maakte deed ons geloven een bonanza gevonden te hebben. Het werd een kater in een zak.

Moge het een les zijn voor analisten/beheerders, om zich door klanten niet te laten uitdagen met andere analisten. Ik vermoed analogiën tussen het bovenstaande en hoe beleggingsfondsen bij Madoff aanklopten.

In die tijd werkte ik als kantoorhouder van een bank en werkte als programmeur mee aan het ontwikkelen/schrijven van beurs- en financiële programma's.

Volgens mij bestaat zoiets niet als het missen van de trein. Neem de volgende. Meestal ontbreekt het geloof dat die er komen, en wanneer er een stilstaat om in te stappen, het geloof dat het de goede trein is. Na 1987 was ik ervan overtuigd dat de crash niet het einde was van de beursneergang en alzo verkondigde ik het aan wie het me vroeg. Ik verloor snel het krediet die ik voordien bezat van kenner. In 1992 vond ik nauwelijks iemand die mijn waarschuwing wilde volgen voor een beurshausse. Toch wel! Een waarschuwing; want de mensen tot wie ik me richtte speculeerden dat de beurzen zich zijwaarts zouden bewegen of zelf zouden dalen en schreven daarop calls. In geen tijd had ik al mijn krediet terug. Het kan verkeren. Zelf was ik niet ingestapt in aandelen. Dat hield ik nooit verborgen, al had ik de indruk dat men me niet geloofde. Ik had een lening aangenomen voor de aankoop van een woning, en met 4 kinderen was het niet zo vanzelfsprekend om voldoende opzij te houden voor beleggingen in aandelen. De herinneringen aan 1987 tot 1992 wegen op dit moment zwaar door, net als toen geloof ik dat de crash van 2008 niet het einde is van de neergang van de beurzen. Ik deel hiermee de mening van Mister Market in zijn laatste artikel. >>België voor startersNet als toen herstellen de beurzen zich alsof ik de trein hebt gemist. De stijging is zo opmerkelijk, zo averechts op wat ik me ooit had kunnen voorstellen als verloop na de crash, dat het lijkt dat ieder goede belegger is ingestapt buiten ik, de bangerik. Het is verkeerd vind ik dit zo aan te nemen. Integendeel het is best OK na deze stijging van 50% langs de zoom te hebben gestaan en het is best OK langs de zijkant te blijven tot je alle elementen hebt verzameld die je tot instappen overtuigen. Er zijn treinen die irrationeel lang wachten. Ze geven fundamenteel en technisch zeer zuivere signalen. Het zijn mijn voorkeurstreinen, hoe beloftevol banken nu lijken te zijn, en hun waarderingen laag lijken te noteren. "Moet je nu nog instappen?" Vroeg gisteren me iemand. Ik antwoordde hem dat ik in maart niet was ingestapt, en het leek me dat zijn gemoed daarop beterde.

Momenteel werk ik als koerier voor het Gentse bedrijf Rush, te Merelbeke om precies te zijn. Ik vervoer collies van het ene bedrijf naar het andere. Wat bedrijvigheid betreft, valt op te merken vind ik, dat het de bedrijven beter gaat, stukken drukker, dan een paar maanden terug. Maar de bedrijven werken nog niet met hetzelfde aantal personeel als vroeger meen ik op te merken. Hetgeen overeenkomt, met de berichten van een verbeterde economie, en dat bedrijven eerder besparen dan opnieuw investeren. De verwachting dat de crisis ten einde loopt is erg redelijk. Voor mij evenwel niet voldoende om te vinden dat ik deze trein niet mag missen.

Dit ter inleiding iets over mezelf. Wie ondertussen het artikel van Mis Market nog niet gelezen heeft kan dat doen door de volgend link aan te klikken:>> Kwisvraag Miss Market Timing.

Ik vermoed dat het antwoord dat ze verwacht is:

  1. Wanneer de beurzen constant blijven voort stijgen
  2. Wanneer de beurzen constant blijven voort dalen
  3. Wanneer de beurzen zich constant zijdelings blijven voortbewegen.
Het probleem waarmee ik geconfronteerd ben is dat naar mijn mening er veel meer mogelijkheden zijn dan de 3 gevraagde, waarbij Miss Market noch calls noch puts zal bezitten en dit wil ik uitleggen aan de hand van de volgende illustraties. Ik zoek dus een oplossing door al die mogelijkheden samen te vatten in 3 omstandigheden. Maar de enige juiste reaktie zou moeten zijn: "Fout! Jou, Miss Market, bewering is fout". Daarover later meer.

Er wordt verondersteld dat de lezer een goed begrip bezit van de betekenissen 'call' en 'put' als beleggingsinstrumenten. In het kort. Een call kopen betekent een speculeren op een hausse, een forse stijging van een index/aandeel. Een put kopen is een speculeren op een baisse, een forse daling.

Fig 1

Koersgrafiek fig 1

Fig 1. toont een grafiek zoals we ze allen kennen met de 4 koerstrends, waarop Miss Market met haar model wil meesurfen.

Punt 2 stelt de aankoop van een call voor, op het moment dat de index 30 procent boven zijn bodem uitstijgt. Volgens Miss Market's model het begin van trend 2, een stijgende trend.

Punt 3 stelt de verkoop voor van de call, indien de index meer dan 15 procent onder zijn top zakt. In dit geval het einde van trend 2, einde van een stijgende trend.

punt 4 stelt de aankoop van een put voor, als de index meer dan 20 procent onder zijn top zakt. (Een verschil van 5% met punt 3). Volgens haar model start dan trend 4, het begin van een dalende trend.

punt 1 stelt de verkoop van de put voor als de index ten opzichte van haar bodem 20% hoger noteert. (Een verschil van 10% met punt 1). Hiermee eindigt trend 4 de dalende trend.

De grafiek toont dat tussen 1 en 2, en tussen de ogenblikken 2 en 3 er een periode is dat Miss Market noch call noch put zal bezitten.

Aangezien 3 hoger ligt dan 2, zal de transactie van haar call normaliter een succes zijn. Dit is het geval als trend 3, een zijdelingse trend, zeer kort of zelf afwezig zal zijn. Hetzelfde geld voor de transactie van haar put. Bij scherpe op en neerwaartse bewegingen van de beurs zal haar model succesvol zijn. Hoe scherper en hoe groter die bewegingen hoe groter de winsten.

Fig 2.

Koersgrafiek Fig 2

Het lijkt alsof ze met haar model wil voorkomen in een hausse voortijdig te verkopen, zoals in Fig 2 de onderste grafiek toont. Volgens haar model eindigt de hausse als de grafiek daadwerkelijk met meer dan 15% zakt of wanneer trend 3, langer dan 6 maanden duurt.

De bovenste grafiek toont de verkoop van haar call, nadat de index zich langer dan 6 maanden beweegt tussen de hoogste koers met een koers die 15% lager ligt. Analoog voor een range op een bodem. Daarna bezit ze eveneens noch een call noch een put, vermits ze zal wachten tot de koers 20% onder haar top zal staan, of 30% boven haar bodem.

Dit geeft een totaal van 4 mogelijkheden waar Miss Market noch een call noch een put bezit.

Fig 3

Koergrafiek fig 3

Fig 3. toont de verkoop van een call tijdens, als ik Miss Market goed kan volgen, een irrationele hausse, waarbij de Shiller Index boven 20 punten uitstijgt in Punt 1. Op punt 2 wordt dan een put gekocht. Volgens haar model begint een dalende trend als de index 20% lager noteert dan de hoogste koers. De grafiek laat duidelijk zien dat tussen punt 1 en punt 2 een hele tijd is verlopen. Hetzelfde kan geschreven worden over punten 3 en 4, waar respectievelijk de put wordt verkocht bij het doorbreken van de Shiller Index bij 10 punten en de aankoop van een call wanneer de index 30% boven zijn bodem noteert.

Dit brengt een totaal van 6 mogelijkheden. Met wat creativiteit ben ik erin geslaagd ze te herleiden tot 3, een antwoord dus op haar vraag.

Maar er zijn nog meer mogelijkheden. Al bij het lezen van haar collumn maakte ik me de bedenking: het zo een typisch model uitgedacht na een zware correctie waar iedereen de bodem van maart zich zo voor de geest kan halen. Ik vond dat in haar model de definitie van wat een hoogtepunt is en hoe herken je een dieptepunt ontbreekt om werkbaar te zijn.

Fig. 4

koersgrafiek fig 4

Figuur 4 beelt een voorbeeld uit hoe bij een schijntop de call zal worden verkocht en bij een heropleving de stijgende trend zal gemist worden, als de schijntop niet als een bodem wordt gedefinieerd.

"Zoals een leeuw niet schrikt van geluiden, de wind niet gevangen wordt in een net, een lotusbloem niet bezoedeld wordt door water, zo gaat de wijze door het leven."
"Vrijheid is niet doen waarvan je houdt, maar houden van wat je doet."
2 Zen wijsheden.

Zonder het artikel van Professor De Grauwe in DM: "Waarom onze economen de crisis niet zagen aankomen." zou ik de 2 laatste mogelijkheden buiten beschouwen gelaten hebben, alsof het eigenlijk niets terzake doet, en zou ik de met wat creativiteit uitgedachtte 3 omstandigheden op de blog van "De Tijd" gepost hebben.

5+3=7 nu ziet iedereen dat die bewering vals is. Wellicht iedereen zal erbij nadenken dat het 8 moet zijn. 8 is het enige correct antwoord voor 5+3. Maar stel dat je werd aangemaand dat 7 correct is en daar niet aan getornd mag worden. Dan zijn de mogelijkheden oneindig. men zou kunnen beweren dat 5+3-1= 7, of 5+2= 7, of al wat intellectueler de vierkantswortel van 49 = 7. Dat is wat ik me voorstel bij het artikel van Professor De Grauwe. Hoe ingewikkelder. De economen waren van een antwoord uitgegaan om een model op te stellen. Er zijn dus oneindig veel antwoorden mogelijk, waarbij iedereen de ontbrekende elementen tot het inwoord invulde met haar eigen filosofie.

Omdat Zanna, zo heet Miss Market, specifiek naar 3 omstandigheden vraagt. Omdat meer en meer economen de bestaande modellen verwerpen. Omdat verwezen wordt naar de gezaghebbende economen die aan de macht tronen en dus via hun modellen hun filosofie opdringen. (Hetgeen vind ik, zowel voor het kapitalisme als voor het communisme en alle tussenschakels geld.) Omdat het menselijk gedrag, als het zwakke element wordt aangegeven voor de betrouwbaarheid van de modellen. Omdat zo gering werd gereageerd op de zogenaamde goeroe's en hun modellen; krietieken vonden geen gehoor. Omdat daarover theorieën bestaan via de wetenschap over gedragspsychologie. Omdat Zanna van opleiding pshologe is en omdat ik het als onredelijk vind te geloven dat ze niet zou weten dat er meer dan 3 mogelijkheden zijn op haar kwisvraag. Om al die redenen en meer, ben ik gaan vermoeden dat Zanna een test uitdacht en uitprobeerde via haar collumn. De test zou moeten aantonen dat we iemand met gezag niet snel zullen tegengespreken als hij een bewering uit, zoals de machthebbende economen, zelf al weten we feitelijk beter, zoals in het sprookje van de naakte koning.

Mocht dit allemaal waar zijn, dan is ze er zeker in geslaagd, wat mij betreft. Zonder het artikel van Professor De Grauwe, was ik nu nog aan het zoeken naar de mysteriën van haar model. Mijn eerste reaktie op hun, Mister en Miss Market, blog is meer als vragen om uitleg dan een duidelijk verwerping van haar model, terwijl als ik eerlijk ben feitelijk weet dat het nergens op slaat en het feitelijk een model is die grote risico's inhoudt voor wie het wil toepassen.

Maar het geluk is met mij. Het feit dat Mister Market een inhaalbeurt had, heb ik nog een week de tijd om te reageren. Hoewel ik het anders nooit zou gewagen zal ik de boodschap achterlaten: "Fout, Zanna, Het model slaat nergens op en wie het toepast loopt grote risico's."

Labels: ,

Monday, February 23, 2009

Voor de eerste grote schokken in juni 2007

Persoonlijk vind ik dat op basis van de berichtgeving tot en met mei 2007 een normaal oplettende belegger niet kon voorzien wat hem boven het hoofd kon hangen. We weten nu (februari 2009) dat de beurzen in de 2-de helft van 2007 grote schokken zullen doormaken.


In het eerste halfjaar van 2007 was het sentiment op de beurzen positief, vooral onder impuls van de groeimarkten BRIC (Brazilië, Rusland, India, China). Er waren weliswaar negatieve berichtgevingen in verband met Amerikaanse huizenverkopen en een vertraagde groei in Amerika. Maar wanneer zijn er geen negatieve berichten en zijn de berichten uitsluitend positief? De beurzen stegen de laatste jaren gestaag, een vertraging of een correctie van een paar maanden zou niet abnormaal geweest zijn. Ik herinner me dat ik de moeilijkheden op de huizenmarkt in Amerika zag als iets ver afgelegen, nauwelijks redenen om je er zorgen over te maken. Ik zag of kende op dat moment geen verbanden tussen de huizenmarkt in Amerika en de banken in Europa. Op datum van schrijven weten we dat de banken wereldwijd zullen betrokken worden met de crisis in de huizenmarkt van Amerika, via de nu alomgekende CDO',s en andere afgeleide derivaten van swaps.


2 jaar later, als je gericht gaat zoeken, waren er toch waarschuwingen betreffende de banken in verband met de huizenmarkt.


In februari 2007: ABX.HE BBB index (met betrekking tot “subprime loans”) bevindt zich in vrije val sinds december 2006. Van 95% begin januari 2007 tot onder 80% op 20 februari 2007 (momenteel -februari 2009- noteert de index onder 5%). Deze daling was schrikbarend omdat ze een forse stijging van het risico betekende. Markit die de ABX index invoerde toont geen historische data op haar site. Maar via deze link kun je een grafiek voor 2007 vinden. In Roubini's artikel: Subprime Defaults are Hitting the ABX Index and Affecting Credit Markets"


schreef hij: “So what does this mean? It means that someone out there is now having to cough up the losses in the bad loans. It could be hedge funds, or maybe overseas lenders. But someone is starting to see some losses happening on their balance sheets, and the problem is going to grow significantly in 2007.”


Vertaling: “Wat is de betekenis van deze forse daling? Het betekent dat elders buitenaf, iemand zijn verliezen in deze slechte leningen zal moeten bekennen. Het kan een hedge fonds zijn of misschien een buitenlandse ontlener. Maar iemand is bezig op te merken, dat op zijn balansen de verliezen zich opstapelen, en het probleem zal in 2007 in belangrijke mate toenemen.


Bron De Tijd 22-03-2007: De financiële waarden moesten gisteren gas terugnemen na een stevige winstreeks vorige week. HSBC, Europa's grootste bank in marktwaarde, verloor 1,2 procent nadat de bank een provisie had aangelegd voor oninbare leningen in de VS die 20 procent hoger lag


Bron De Tijd 13-03-2007: Vrees voor domino-effect door de toenemende problemen bij kredietverstrekkers. New Century kan zijn schuldeisers niet meer terugbetalen. Op 2 april 2007 vraagt New Century Financial het faillissement aan.


De eerste aantijgingen van “zwarte zwanen” of “Black Swans.” Zwarte zwanen is onder ander een economisch begrip dat mij tot nu toe onbekend was. De crisis veranderde dit. Black Swan staat voor een gebeurtenis waar geen enkel model rekening heeft gehouden en die de volgende kenmerken bezit.




  1. De gebeurtenis komt volkomen onverwachts.

  2. De gebeurtenis heeft een onafwendbare invloed.

  3. De gebeurtenis, eenmaal ze voordoet, wordt slechts achteraf verklaard.


Ondanks de voorboden is het nog niet vanzelfsprekend om de invloed ervan te erkennen. Noch Roubini -al voorzag Roubini een ernstige crisis-, noch Bernankel voorzagen de branden die een jaar later de financiële markten zouden teisteren over de gehele wereld, zoals het volgende artikel getuigd uit de Tijd: Bernankel over de subprime loans: " ze zullen niet doorsijpelen in de brede economie" 06-2007:


Bernanke zei daarin: “....'Fundamentele factoren - met inbegrip van een robuuste groei van de inkomens en relatief lage hypotheektarieven - zullen de vraag naar woningen uiteindelijk wel herstellen. Overigens hebben de subprime-problemen allicht geen ernstige gevolgen voor de brede economie en het financiële systeem.' ...”

Friday, January 30, 2009

Op Nouriel Roubini's blog....

Op Nouriel Roubini's blog wordt dieper ingegaan op de vraag of Engeland een 2-de Ijsland wordt. Daarin komt een alinea voor (zie hieronder) die ik hem al ettelijke malen hoorde uiten over de huidige financiële en economische crisis in interviews en artikels, waarin hij beknopt de crisis omschrijft.

URL link Bron RGE “In many ways the UK looks more like the US than Iceland: a housing and mortgage boom that got out of control; excessive borrowing (mortgage debt, credit cards, auto loans, etc.) and low savings by households; a large and rising current account deficit driven by the consumption boom (and private savings fall) and the real estate investment boom; an overvalued exchange rate; an over-bloated financial system that took excessive risks; a light-touch regulation and supervision system that failed to control the financial excesses; and now an ugly financial and economic crisis as the housing and credit boom turns into a bust. This will be the worst financial crisis and recession in the UK in the last few decades.”

In vele opzichten lijkt het Verenigd Koninkrijk meer op de Verenigde Staten dan Ijsland: Een uit de hand gelopen boom in de huizen- en leningenmarkt; een overdreven leengedrag (hypotheek leningen, creditkaarten, autoleningen, enz.) tegenover een gebrekkig spaargedrag van gezinnen; een hoge en stijgende handelstekort gedreven door een boom in consumptie (terwijl private spaartegoeden fors dalen) en een boom van investeringen in vastgoed; een overgewaardeerde valutakoers; een opgeblazen financieel systeem dat buitensporige risico's nam; een braaf-luchtige systeem van regulering en supervisie, die faalde de financiële excessen onder controle te houden; en nu een wrede financiële en economische crisis doordat de huizen- en kredietboom veranderen in een uitslaande brand. Dit wordt de ergste financiële crisis en recessie in het Verenigd Koninkrijk uit de laatste decenniën.

Verder is het artikel, vind ik, bijzonder interessant omdat het twee scenario's beschrijft van een falend land.

  1. Hetgeen ik noem, het Ijsland model. Het falen van Ijsland is het gevolg van insolvabiliteit. De schulden van de Ijslandse banken waren te groot om door de regering te worden opgekocht.
  2. Hetgeen ik noem, het Fortis model. Niet insolvabiliteit maar liquiditeit is Roubini's antwoord over welke gevaren Engeland en dus ook Verenigde Staten lopen door de nationalisering van haar banken. Roubini stelt dat een schuldgraad van 150% van het BBP voor VK nog niet betekent dat Engeland insolvabel zou zijn en haar toevlucht zou moeten zoeken bij het IMF voor financiering. De huidige publieke schuld van Engeland is laag en bedraagt ongeveer 20% van BBP en zou bij het nationaliseren van banken en deficit maatregelen door de regering van Engeland ter bestrijding van de economische crisis, kunnen oplopen tot 60% van BBP. Volgens Roubini riskeert Engeland, dat door hoge volatiliteit van wisselkoersen, het vertrouwen van buitenlandse investeerders zoek geraakt, waardoor zij door het koersrisico geen nieuwe investeringen willen besteden aan Engeland en erger: hun lopende investeringen opvragen als een run op Engeland. Uit het Fortis debacle weten we dat dergelijk leidt op een totale blokkering van dagdagelijks handelingen met een, in een ondenkbare korte tijdspanne, totale instorting.

Het moet de lezers duidelijk zijn dat ik een vrij eigen beschrijving hanteer. :-)

Roubini stelt dat het IMF niet in staat zou zijn Engeland uit te kopen en dat Engeland haar uitstaande langlopende investeringen in $ zal moeten omzetten via “swap lines” met de FED.

Roubini eindigt met 2 alinea's die ik hem eveneens in verschillende interviews of artikels hoorde en zag uiten en die beknopt uitleggen waar de crisis naartoe gaat en hoe erop zou moeten gereageerd worden volgens hem.

URL link Bron RGE

So, at best, the UK faces an economic and financial crisis that will be as bad as the US one: a severe and protracted recession that could last two years with very weak growth recovery once it is over; a near insolvent financial system, most of which will be formally or informally nationalized; a large fiscal costs of budget deficits surging because of the recession and the bailout of financial institutions; a weakening currency that may risk a hard landing if the crisis is not properly managed. A more dramatic run on the cross-border liabilities of banks, a run on the government debt and a hard landing of the pound can be prevented by coherent and forceful policy action.

Zo dus, in het gunstigste geval, Het Verenigd Koninkrijk staat voor een economische en financiële crisis, die even ernstig kan zijn als deze van de USA: een ernstige en langdurig recessie van 2 jaar, met een zeer zwakke herstelgroei eens ze voorbij is; een quasi insolvabel financieel systeem, die merendeel formeel of informeel werd genationaliseerd; een hoge fiscale last op een stijgende deficitair budget tengevolge de recessie door het uitkopen van financiële instellingen; een verzwakkende munt dat riskeert te crashen indien de crisis niet degelijk wordt behandeld. Een nog dramatische run op de overzeese verplichtingen van haar banken, een run op de overheidsschulden en een harde landing van de Pond kan worden voorkomen door een coherent en krachtig politiek beleid.

A credible and consistent economic plan requires: very easy and unorthodox monetary policy (zero policy rates, quantitative easing and other unorthodox programs to thaw money markets and credit markets); a fiscal stimulus package that combines near-term easing with commitment to fiscal discipline over the medium terms; a coherent plan to clean up the financial system (triage between solvent and insolvent banks; takeover and workout of insolvent ones; recapitalization and clean-up of solvent ones with separation of good and bad asset and conversion of unsecured bank debt into equity to reduce the fiscal costs of the bailout); a plan to reduce the debt burden of the part of the household sector that is insolvent; a plan to stop a free fall of the housing market and of home prices including foreclosure forbearance.

Een geloofwaardig en samenhangend economisch plan vereist: zeer soepele en onorthodoxe monetair beleid (zero rentebeleid, kwantitatieve versoepeling en andere onorthodoxe programma's om de geld- en kredietmarkt te ontdooien); fiscale stimulus pakketten dat korte termijn versoepeling combineert met fiscale discipline op de middellange termijn; een coherent plan dat schoon schip maakt met het financieel systeem (uitsorteren van leefbare en niet leefbare maatschappijen; overnemen en ontmantelen van niet leefbare; herkapitaliseren en opkuisen van solvabele waarin de gezonde activa van de vergiftigde wordt gescheiden, en onveilige bankschulden omgezet worden in vaste waarde om de fiscale kost van een uitkoop te verminderen); een plan die de schuldenlast van gezinnen verzacht, een plan die de vrije val van de vastgoedsector tegenhoudt waaronder de gedwongen verkopen van huizen.

Mijn bedenkingen: Roubini heeft een bijnaam: Dr. Gloom. Ikzelf zie een cijferbombardement wanneer ik aan Roubini denk en vind dat hij eerde optimistisch is dan pessimistisch. In vergelijking Roubini's analyse doorgetrokken tot het Fortis model als een “worst case” :-)

Ik heb van hem het gevoel dat hij zijn sombere analyse met tegenzin geeft, vandaar zijn waterval aan cijfers en economische data om zijn stelling te ondersteunen. Hij is tot die analyse gekomen, wat anders kan hij doen dan deze te geven. Hopelijk zijn ze fout, zo denk ik, mompelt hij bij zichzelf.

Labels:

Wednesday, January 28, 2009

Wat aan de beurscrash in 2008 voorafging. 2 Het jaar 2007 januari – mei

Eindelijk het vervolg op “Het jaar 2006.” Het doorlezen van artikels, om informatie te verzamelen, vond ik erg leerzaam. Het maakte me tezelfdertijd duidelijk hoe onbezonnen deze onderneming is om een blog te creëren over de beurscrash van 2008 en wat eraan voorafging. Ik geloof niet dat ik het bij benadering zal kunnen omschrijven. Voor mezelf vind ik het wel interessant om alles te ordenen en samen te vatten. Waarom het dan niet posten op mijn blog? Is dit niet waaronder een blog wordt bedoeld; het posten van persoonlijke analyses, samenvattingen, onderzoekingen enzovoort?


Een conclusie die ik snel in gedachten nam is hoe de nieuwsberichten zo anders klinken als op de dag dat ze uit werden uitgegeven. Hier blijkt hoezeer ik onbewust lees wat ik eigenlijk wil horen of zien. Na het lezen van artikels kan ik alleen maar besluiten dat de FED maar al te goed wist, welke de knelpunten waren in de economie. In elk verslag van de FED in de eerste helft van 2007, staat er wel iets in over de verzwakkende Amerikaanse economie en de dreiging van de huizenmarkt. Maar daartegen stond de inflatie en groeiende werkgelegenheid waardoor de FED haar basisrente onveranderd in deze periode op 5,25%


Als voorbeeld over nervositeit die berichtgeving kan teweegbrengen, is het verhaal over de ex-voorzitter Alan Greenspan. Een verhaal dat ik me wil blijven herinneren en daarom hierna vertel. Vanaf 27/02/2007 tot de tweede week van februari vielen wereldwijd de beurzen gemiddeld met 7 a 8%. De aanleiding was ongetwijfeld China die maatregelen nam tegen een oververhitte beurs. De beurs van Sjanghai was in de eerste twee maanden van 2007 met meer dan 30% gestegen. New York viel diezelfde dag met 3%. Een gebeurtenis dat sinds 2003 niet meer was voorgekomen. De Yen kende die dag een sterke stijging. Waarnemers suggereerden daarom dat carry traders hun posities indekten met forse verliezen op de koersen van Amerikaanse aandelen als gevolg. Wou nu precies welgeteld één dag eerder Alan Greenspan tijdens een speech zich hebben laten ontvallen dat hij denkt dat de Amerikaanse economie tegen eind 2007 zich in een recessie zou bevinden. Boze tongen beweerden dat hij sensatie zocht zodat zijn boeken beter zou verkopen en achtten hem verantwoordelijk voor de koersdalingen die de 2 weken erna volgden op de aandelenbeurs. Greenspan zelf relativeerde kort daarop dat hij de kans 1 op 3 inschatte op een mogelijke recessie op het einde van 2007. Analisten reageren verontwaardigd over de speech van Greenspan en er was een oproep om hem als ex-opperhoofd van FED een zwijgplicht op te leggen, gezien zijn invloed op beleggers (dit voor een vrij land dat vrijheid van mening hoog in haar vaandel draagt!) Bernankel voelde zich genoodzaakt de gemoederen te sussen en stelde dat de FED alles onder controle houdt door waakzaam de evolutie te volgen. “Indien de vastgoedsector stabiliseert en de voorraden in de verwerkende nijverheid verder terugvallen, is de verwachting voor een groeiversnelling ergens in het midden van het jaar reëel.” Een kleine 2 jaar later zal door The National Bureau of Economic Research vastgelegd worden dat de Verenigde Staten zich sinds december 2007 in een recessie bevonden. Het financieel nieuwsblad “De Tijd” orakelde in die bewuste periode, in een artikel waarin een vergelijking wordt gemaakt met het jaar 1994: “Er zal wel een ernstigere katalysator nodig zijn om voor paniek te zorgen (de val van een grote bank of een in het financieel systeem verstrengeld hefboomfonds?).“


Hoewel ik veel artikels las over die periode, vind ik dat ze een voortzetting is van de periode mei-december 2007 en dat er weinig nieuws valt aan te brengen over de eerste jaarhelft van 2007. De FED handhaaft haar rente op 5,25%. Het sentiment wordt gedreven door groeimarkten zoals China. Het was dan ook een negatief bericht uit China die een correctie veroorzaakte. Na de wereldwijde correctie van eind februari 2007 tot half maart 2007 hernam de beurzen hun stijging. Op 25/04/2007 is de Dow Jones voor het eerst in de geschiedenis boven de 13.000 punten uitgestegen. De inflatie blijft toenemen en is de hoofdzorg van de FED. De werkgelegenheid neemt toe. Toch is de Amerikaanse economie zwakker tengevolge een crisis in de huizenmarkt. Meer en meer Amerikaanse gezinnen falen in het aflossen van hun leningen en meer en meer waarnemers vrezen dat de crisis zich zal uitbreiden naar de hypotheekmarkt of zelf over de gehele economie.






Links (De Tijd).

Stand van landen 2007

Volgend op “Een stand van landen 2006” om de aanloop van de crash in september – oktober 2008 te beschrijven volgt hier: “Een stand van landen 2007.” Op datum van schrijven 16-01-2009 is meer dan in andere jaren duidelijk, hoezeer politiek en andere gebeurtenissen het verloop van financiële markten kan beïnvloeden (cfr. huidige staatsinmengingen). Eerst actualiteiten ter herinnering aanhalen vind ik daarom gepast, om daarna de gebeurtenissen op de markten uit 2007 te bespreken vanuit het standpunt dat 2008 een rampjaar wordt.



Een stand van landen 2007



  • Afghanistan: De vredesmacht in Afghanistan onder de NAVO, waaronder Belgische en Nederlandse troepen, die er zouden helpen aan de heropbouw van het land (Isaf vredesoperatie) verzinken meer en meer in een militair conflict met de Taliban en Al-Qaida. Dagelijks vallen er slachtoffers bij burgers en militairen door bom- en zelfmoordaanslagen en door Navo-acties.

  • Irak: In Irak, verdeeld door 3 elkaar bestrijdende bevolkingsgroepen, lijkt vrede moeilijk ingang te krijgen. President W. Bush verhoogt de troepenmacht van 130.000 met 20000 soldaten. Onder de Amerikaanse bevolking groeit de roep om de troepenmacht in Iraq terug te trekken

  • Myanmar, het voormalig Birma: Boeddhistische monniken van Myanmar, een Aziatisch land, demonstreren tegen de militaire junta en krijgen daarbij de steun van de bevolking. Over gans de wereld worden steunbetogingen gehouden.

  • Pakistan: Een kernmacht; op gespannen voet met buurland India (eveneens een atoommacht), over het grensgebied Kasjmir; een toevluchtsoord voor Al-Qaida strijders en Taliban militanten uit buurland Afghanistan; verzeilt in een crisis door toenemende extremistische geweld en naar een totalitair neigend president Musharraf wiens kandidatuur voor de Pakistaanse presidentsverkiezingen ongrondwettelijk zou zijn. Musharraf roept de noodtoestand uit, om het hooggerechtshof buitenspel te zetten en zijn kandidatuur veilig te stellen door nieuwe rechters aan te stellen. De oppositie eist het aftreden van Musharaff en het einde van de noodtoestand De oppositieleidster Benazir Bhutto verliest haar leven in een zelfmoordaanslag.

  • IJsland: (bron De Standaard) “IJsland voert voor het eerst de lijst van meest ontwikkelde landen ter wereld aan. België zakt verder weg naar een zeventiende plaats op de Human Development Index. Die wordt elk jaar opgesteld door het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP). Afrikaanse landen bengelen achteraan.”

  • Verginia Tech (bron De Standaard): Op 16 april 2007 doodde de Zuid-Koreaan Cho Seung Hui 32 medestudenten op de campus van de universiteit Virginia Tech. Daarna pleegde hij zelfmoord. Het was het grootste bloedbad ooit op een Amerikaanse school. Een jaar later gaat de BBC met de sleutelgetuigen praten. De zender probeert te ontrafelen hoe een jongeman zonder crimineel verleden een massamoordenaar werd. Cho was geestesziek en had volgens een rechter een psychiatrische behandeling moeten krijgen. Maar die heeft hij nooit gehad.

  • Noord-Ierland: (Bron de Volkskrant) “Voorlopig en historisch hoogtepunt van het Noord-Ierse vredesproces is de gemeenschappelijk verklaring van de eens gezworen vijanden Ian Paisley (Democratic Unionist Party) en Gerry Adams (Sinn Fein) dat zij samen een regering gaan vormen.”

  • Een aanrader voor het overzicht van het jaar 2007: De Volkskrant



Canoe La revue de l'annee 2007

infoplease 2007, year in review

Reuters 2007 in review

cbc 2007 year in review month by month

Wikipedia jaar 2007

De volkskrant jaar 2007

Foc Nl jaaroverzicht 2007

Monday, January 12, 2009

Overzicht van December 2008

Wat ik het meest opvallend vond in de maand december van het jaar 2008, is de officiële beslissing van een groep Amerikaanse economen, dat de VS zich, sinds december 2007, in een recessie bevond. Het kwam mij als een slag in het gezicht, omdat de maanden voordien constant positieve groei werd voorspeld voor het jaar 2008 en 2009. De economen “in office” (dit kan evenwel niet veralgemeend worden; er waren economen die al meerdere jaren waarschuwden -verrassend precies- voor de subprime loans) waren blind voor de gevolgen van de dalende vastgoedprijzen en voor de ernst van de crisis in de financiële wereld. Ze voorspelden dat in het 3-de of in het laatste kwartaal van 2008 de economie zich zou herstellen van een gematigde recessie. Afgaand op de reactie van de beurzen gaven de Amerikaanse werkloosheidcijfer in september 2008 iedereen het inzicht dat de economie niet was verbeterd maar integendeel sterk is achteruit gegaan en nog achteruit zou gaan. De gewichtige bijeenkomst zal in de toekomst, vind ik, de indruk geven dat zij (de economen), het wel degelijk op tijd zagen wat er gaande was. Ik vind het des te schijnheiliger door het tijdstip december 2007 te kiezen omdat zoals ik meen te weten het eerste kwartaal van 2008 nog een sterke groei (voor de VS) optekende (+2,0% a 2,5% jaar op jaar groei). Het kan echter eveneens gezien worden als een waardering van die economen die een zeer juiste beeld gaven van de situatie en zeer accuraat de toekomst schetsten.

De redding van “de grote drie” GM, Ford en Chrysler: Het dwingt mij, mijn bewondering af hoe de Amerikaanse leiders, zoals ik het zie, vooral tijd winnen en het vertrouwen van de bevolking proberen/weten te behouden. In die zin wordt Amerika, denk ik, terecht het land genoemd die als eerste zal herstellen, of is het, het geloof van de amerikanen in de veerkracht van hun eigen economie, die hun economie relatief staande houdt? De weerslag van de moeilijkheden van de auto-industrie op de economie is volgens mij tot nu toe onwaarschijnlijk klein en had ikzelf ongeveer even erg als de financiële crisis ingeschat. Het scenario over de redding van “de grote drie” verliep bijna identiek met het verloop naar de goedkeuring van het 700 biljoen$ TARP/Paulson plan voor de financiële instellingen. Eerst wordt uiting gegeven over de ernst van de toestand en de noodzaak van geldinjecties, nu enkel via staatssteun te verkrijgen. Er volgt een bijeenkomst waar een redding in vraag wordt gesteld (Is het wel verantwoord belastinggelden te besteden aan een verloren zaak?). Dus exit reddingsoperatie, met onmiddellijk erna een geruststelling dat een reddingsoperatie onder voorwaarden er toch nog zou kunnen komen. (Wellicht zit de schrik er nog goed in na het teloor laten gaan van Lehman Brothers.) De goedkeuring wordt eerst door de Senaat verworpen, om dan toch via een omweg tot stand te komen, namelijk een tussenkomst van de president zelf.
Het heeft me een idee van een psychologisch crisisbeleid gevoerd door de Amerikaanse regering: Staatssteun voorzien voor bedrijven, vooral beloven, maar die zo lang mogelijk uitstellen, en werkgelegenheid bieden (voorspiegelen) zo snel mogelijk, met als doel het vertrouwen van de mensen te bewaren in de toekomst zodat ze blijven consumeren. Als de markt zich daardoor zou herstellen zijn er meer middelen om de noodzakelijke saneringen uit te voeren, die een zelf regulerende markt opeist. Een uiting, vind ik, van het Amerikaans geloof dat de markt zichzelf kan en zal herstellen zonder staatsinmenging. Mijn vrees, in dat geval, is dat dergelijk geloof ze blind maakt voor een noodzakelijke organische evolutie van die markt met name een globale markt; die onder het nom van “geen regulering” een globale financiële infrastructuur (cfr Keynes) wordt afgedaan als verkeerd. Het is als vinden dat de vrije markt vanzelf voor wegen en ander infrastructuur zal zorgen zonder regeringsbeslissing. De bijeenkomst van de G20 zou daarover meer nieuws kunnen geven, maar ik vind Amerika weinig overtuigend tot die G20 en het is zeer stil daaromtrent. Nauwelijks nieuws, een hedendaagse kwaal van de media, vind ik, (te weinig sensationeel, hoe belangrijk ze in weze mag zijn voor elk van ons -denk maar aan de verslaggeving van de Europese politiek versus nationale-) en misschien kampt die bijeenkomst het meest met de houding van Amerika: “geen regulering nodig! De vrije markt zal blijven voortbestaan”.

Een derde opvallend gebeurtenis in december 2008 vind ik, is het rentebeleid van de Fed:
(bron de Tijd) “De Federal Reserve (Fed) kondigde dinsdagavond, 16 december 2008, radicale ingrepen aan om de economische activiteit in de VS te ondersteunen. De centrale bank verlaagde de basisrente tot een recordlaagte van 0 à 0,25 procent. Voorts suggereerde de Fed dat hij de basisrente 'geruime tijd' zal handhaven op het huidige peil. Ten slotte plant de Fed verscheidene initiatieven om voldoende en goedkoop krediet ter beschikking te stellen van de huizenmarkt, gezinnen en bedrijven.”
Volgens mij binnen de Amerikaanse economie is dit positief. Maar de dollar is een reserve handelsmunt en vanuit dat standpunt ben ik veel minder positief. Uiteraard noteerde daarop de dollar eind december merkelijk lager 0,72 USD/EUR tegenover 0,79 USD/EUR voor de renteknip. Doe je dit ook niet denken aan een van de meest genoemde oorzaken van de Grote Depressie?

Olie- en grondstoffen: Ondanks de overeenkomst van de Opec leden op 17 december om de productie fors te verlagen in januari 2009, kon dit de prijs van de olie niet ondersteunen. Het wordt samen met de grondstofprijzen als indicatoren gezien van een wereldwijde recessie of economische crisis. “Van zodra de ernst van de wereldwijde economische crisis tot de markten doordrong, kregen de grondstoffenmarkten (in het begin van het jaar nog erg populair) rake klappen.” Quote uit Aandelengids 2009 uitgegeven door De Tijd. Olie noteerde in december onder de 40$ waar het in de zomer van 2008 bijna 150$ bedroeg.

Wereldleiders reageren acuut (voortvloeiend uit de maand november):Niet altijd eensgezind, krijgt vooral de bondskanselier van Duitsland, Angie Merkel hevige kritiek, omdat zij, een gemeenschappelijk stimuleringsplan door de lidstaten van de Europese Unie afwees. Duitsland verwijt andere landen zoals Engeland van dom Keynesiaanse deficit maatregels, met daaraan verbonden het gevaar voor een hyperinflatie. Engeland, niet behorend tot de eurolanden, neemt het voortouw in het verlenen van staatssteun. Frankrijk, die het voorzitterschap van de Europese Unie had, leidde het standpunt voor een gemeenschappelijk stimuleringsplan. Het compromis was een commissie die de lidstaten adviseerde met richtlijnen en gemeenschappelijke doelen, in de praktijk door elk lidstaat afzonderlijk uit te werken.
Over gans de wereld worden de markten van liquiditeiten voorzien, doch het vertrouwen tussen de banken onderling blijft klein en de banken blijven argwanend om kredieten toe te staan. Hierdoor, denk ik missen de acties van de centrale banken gedeeltelijk hun doel om de economie te stimuleren. Door de weigerachtigheid van de banken blijft de geldschaarste aanhouden (analisten wijzen er anderzijds op dat het effect van een renteverlaging tijd vraagt en cijfermatig resultaten pas een jaar later zullen kunnen opgetekend worden) . Economen, waaronder Roubini wijzen op het gevaar van een liquiditeitsvalstrik en de kans op een deflatie, hetgeen ons naar een nieuwe depressie zou kunnen voeren. Als ik Roubini goed begrijp steunt hij de akties van de centrale banken en de regeringen. Maar het kwaad is geschied. Het herstel zal hoe dan ook moeizaam worden. De reacties van de centrale banken en regeringen voorkomen dus dat het nog erger zou geworden zijn.

Industrie reageert met ontslagen. Dag in dag uit kon men in de kranten van december 2008 volgen hoe bedrijven, de een na de andere ontslagen van werknemers aankondigden, hetzij tijdelijk en/of gedeeltelijk en/of definitief door de productie tijdelijk stil te leggen zoals de autoconstructeurs en de metaalindustrie voor de maanden december en januari of door saneringen die ze zich verplicht zagen uit te voeren, tengevolge van de “squeeze” in uitgaven door zowel de industrie als de consument, of door het sluiten van filialen en fabrieken

Het herstel van de beurzen: Ondanks de druk onder het gewicht van negatieve vooruitzichten herstelden de markten zich gemiddeld met bijna + 20% in december 2008. Sommige analisten gewaagden zich aan een herstel te voorspellen voor het jaar 2009, waarbij de beurzen met 90% zouden stijgen. Volgens mij niet uit te sluiten omdat zoals eerder de voormalige Fed voorzitter Greenspan aan te halen, kan een herstel in de Amerikaanse vastgoedprijzen een forse en snelle opleving van de economie tot gevolg hebben. Doch het gaat in december nog steeds achteruit wat de vastgoedprijzen in Amerika betreft. Het standpunt van Roubini lijkt me meer aanvaardbaarder. De beurzen zullen nog een 20 a 30% dalen, en het herstel zal een U-vormig beweging maken in plaats van een V-vormig, als gevolg van een lange recessie van waarschijnlijk meer dan 24 maanden. Dit wil zeggen van december 2007 tot december 2009. (24 maanden, als een lange recessie periode, ten opzichte van een gemiddelde recessie periode van 3 a 6 maanden.)




Labels:

Monday, December 8, 2008

Overzicht van November 2008

De maand van herstelplannen.

De maand na de desastreuze beursmaand oktober 2008 zal ongetwijfeld lang worden herdacht als deze waarin Barack Obama, een zwarte presidentskandidaat, de Amerikaanse verkiezingen won. Met zijn leuze “Change we believe in,” (veranderingen waarin wij geloven) wist hij een overrompelende overwinning te behalen door eveneens een meerderheid te verkrijgen in de Senaat, doch geen fillibuster vrije meerderheid, zoals te lezen in de link naar een blog op De Standaard. In Back to reality schets dezelfde auteur, Dany Claeys, de verwachtingen die bedrijven hebben in Obama.

14 november. Op deze datum herstelde de Dow Jones Industrial met een winst van meer dan 6%, ten opzichte van de vorige sluiting, nadat het eerder, in de loop van die dag voor de tweede keer in 2 maand, onder de 8000 punten grens dook. Het regende slechte macro cijfers en bedrijfsresultaten. Al bij al houden de beurzen goed stand in zo'n slecht cijfercarrousel. Als er al een bedrijf uitkomt met beter dan verwachtte cijfers wordt er telkens resoluut bij toegevoegd dat de toekomstige vooruitzichten negatief worden bijgesteld. 14 november is ook de vooravond voor de crisistop van de G20 te Washinton. Hierbij 2 referenties naar de blog van Dani Rodrik, professor politieke economie aan de universiteit van Harvard: referentie 1 en referentie 2 Je kan wel stellen een zware ontgoocheling ten opzichte van de oorspronkelijke doelstellingen gemaakt tijdens de hevige schokken in de financiële wereld in oktober; toen het leek alsof de ene bank na de andere te onder zou gaan, en het hele systeem in hun val zou meetrekken. De dag voor 14 november, herzag Paulson zijn Plan of het TARP (Troubled Asset Relief Plan) voor de tweede keer. Volgens Paulson is het opkopen van probleem activa niet de effectieve besteding van belastinggeld. Paulson wil het geld nu besteden aan de consumment door de consumentenkredieten te ondersteunen. Best Buy zou de motivatie geweest zijn van Paulson's nieuwe strategie, s'werelds grootste electronicawinkelketen waarschuwde voor sterk dalende omzet- en winstverwachtingen tengevolge 'het moeilijkste klimaat ooit.' In de media verschenen het ene na het andere worst scenario (zo erg als en misschien erger dan de Groote Depressie) door toonaangevende economen, waaronder Krugman, Nobelprijswinnaar economie 2008. en natuurlijk Roubini

Zij stellen dat de overheden onmiddellijk met grote sommen de economie moeten ondersteunen om een depressie als deze in de jaren 30 te voorkomen. Als ik het me nog goed herinner noemde Krugman voor de VS een bedrag op van 450 miljard $. 'Op basis van vereenvoudigde berekeningen.' zo stelde hij. Het antwoord kwam op 26 november. Op die datum kondigde de Fed een Bijkomende maatregel van 800 miljard dollar aan. Het is een bedrag bovenop de 700 miljard voorzien in het TARP. Het komt erop neer dat de centrale bank voortaan rommel activa zal aanvaarden als onderpand voor leningen aan banken. De volgende dag bracht de Europees Commissievoorzitter José Manuel Barroso een relanceplan voor de EU van 200 miljard €. Het plan heeft 6 peilers: Milieu; prioriteit geven aan koolstofarme economie. Werk; werkloosheid voorkomen door werk te activeren. Begroting; De 3% norm voor begrotingstekorten mag overschreden worden, doch beperkt in tijd en met een plan om de begrotingstekorten in de nabije toekomst weg te werken. Infrastructuur; netwerken verbeteren en uitbouwen zoals pijpleidingen, hoogspanningsleidingen, breedbandinternet enz.. Fiscaal; verlaging van BTW. Investeringsbank; EIB (Europees Investeringsbank); de bedrijven ondersteunen door ze goedkope leningen te geven waaronder 1/3 is voorzien voor de autoconstructeurs, als tegemoetkomingen voor de aangescherpte milieunormen. (bron De Tijd). Reeds in september vroeg de Amerikaanse auto-industrie steun aan de regering. Hiervoor geef ik het woord opnieuw aan mijn schoonbroer, Dany Claeys, die met 2 opmerkelijke artikelen in zijn blog verrast door het landschap van de Amerikaanse auto-industrie te verruimen buiten de grote drie uit Detroit. VS auto-industrie 1 en VS auto-industrie 2.

Wereldwijd houden de beurzen goed stand. Dow Jones Industrial houdt post boven 8000 punten en blijft dus boven het bereikte dieptepunt van oktober op 7997. De Euro Stoxx 50 met 2288 op 1/12/2008 noteert onder zijn dieptepunt uit november van 2333. De Nikkei van 7162 naar 8512. Voor de aandelenmarkt van Hong Kong noteerde de Hang Seng Index op 27 oktober 11015 en eind november 14108. Voor Singapore of Straits Times Index van 1600 naar 1690 voor dezelfde periode. De Braziliaanse Bovespa stock index van de Sao Paulo aandelenmarkt 31480 – 36200 en bij onze noorderbuur 's werelds oudste aandelenmarkt van Amsterdan noteerde de AEX van 222 op 21/11/2008 naar 235 op 01/12/2008, dat is 2 punten hoger dan het dieptepunt in oktober van 237. Kortom het zijn de Europese beurzen die lagere indexkoersen gaven in november ten opzichte van oktober.

Grondstoffen dalen fors, waaronder Brent-oil tot onder 50 $ per vat, begin oktober ongeveer 70 $ bedroeg, en een paar maand ervoor bijna 150$ noteerde. Het goud, in tegenstelling met de andere grondstoffen herstelt zich licht net als de aandelen.

Wereldwijd worden de intresten verlaagd om de economie te stimuleren en wordt er geld in de economie geïnjecteerd.

Labels: ,